سرویس : صفحه نخست ,  تاریخ:۲۲/تیر/۱۳۹۴ - ۰۹:۴۷  ,  شناسه خبر: ۴۱۳۱۶
در میزگردی با محوریت اعتیاد و عوامل گرایش به آن بررسی شد؛

مصرف مواد مخدر و گرایش به آن متاسفانه طبق آمارها از رشد فزاینده ای برخوردار هست، به طوری که سن اعتیاد را گاهی به زیر ده سال هم تشخیص داده اند و البته از سوی نهادهای رسمی، آمار قطعی ای برای معتادین به مواد مخدر اعلام نشده، اما گرایش نوجوانان و جوانان به سمت مواد مخدر نشان از زنگ خطر مواد مخدر دارد.

اعتیاد، یک "بهمن اجتماعی" است/ از کمپ های ترک اعتیاد، شبیه دخمه هستند/ اکستازی باعث ایجاد آریتمی های کشنده قلبی می شود

به گزارش سفيرافلاك به نقل آسوبان، مصرف مواد مخدر و گرایش به آن متاسفانه طبق آمارها از رشد فزاینده ای برخوردار هست، به طوری که سن اعتیاد را گاهی به زیر ده سال هم تشخیص داده اند و البته از سوی نهادهای رسمی، آمار قطعی ای برای معتادین به مواد مخدر اعلام نشده، اما گرایش نوجوانان و جوانان به سمت مواد مخدر نشان از زنگ خطر مواد مخدر دارد.

در کنار این آمارها پرسش هایی از قبیل دلایل گرایش به سمت موادر مخدر از جمله در استان لرستان و چگونگی فعالیت کمپ های ترک اعتیاد مطرح است.

برای پاسخ به این پرسش و پرسش های بیشتر،‌ میزگردی را در فضای مجازی و با حضور مجتبی ترکارانی، دکترای جامعه شناسی، محمد ترکارانی دانشجوی دکترای جامعه شناسی و دکتر نصراله مرادی فر، بورد تخصصی قلب و عروق و عضو هیئت علمی تمام وقت دانشگاه علوم پزشکی لرستان برگزار کردیم.

مشروح میزگرد درباره اعتیاد و علل و عوامل گرایش به آن را بخوانید؛

وقتی ساختارهای جامعه ای با هم هماهنگ نیستند؛ امکان بروز اعتیاد وجود دارد

یک دکترای جامعه شناسی با بیان اینکه علت اعتیاد را  در سه سطح (خرد و کلان و میانه) بایدطرح کرد؛ در این رابطه می گوید: سطح کلان  را می توان تغییر و تحول جامعه و خارج شدن جامعه از وضعیت تعادل و نرسیدن به تعادل جدید دانست. وقتی در یک جامعه  ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جامعه با هم هماهنگ نیستند؛ امکان بروز مسائلی چون اعتیاد وجود دارد. هم چنین بحران ها و رخدادهای منفی اقتصادی و سیاسی کلان در این زمینه مقصر هستند؛ مثلاً در شرایطی که با تورم شدید روبرو هستیم؛ امکان گرایش به آسیب ها بیشتر است.

مجتبی ترکارانی در میزگرد اعتیاد

مجتبی ترکارانی ضمن اشاره به اینکه در سطح میانه وقتی نهادهایی که بتوانند فرد را به جامعه وصل کنند و فرد هم توسط جامعه پذیرفته شود و هم  به او هویت بدهد؛ وجود ندارد یا ضعیف است؛ تصریح کرد: در این سطح فرد به دلیل همین ضعف نهادها، امکان تفریح و فراغت مدرن را ندارد و یا معناهای نهاد سنتی برایش بی معنا می شود؛ در نتیجه امکان ابتلای او به اعتیاد وجود دارد.

وی سطح خرد را داشتن ویژگی های شخصی مانند نداشتن عزت نفس و یا اعتماد به نفس کاذب، محیط خانوادگی نامناسب و یا شبکه دوستی و همسایگی مناسب و یا الگوی تربیتی وابسته دانست و بیان داشت: نمی توان اعتیاد را در یک سطح محدود کرد. وقتی این علل در سطوح کلان و میانه وجود دارند؛ احتمال بروز در سطوح خرد بسیار می باشد.

مساله ی اعتیاد تنها بایک عامل خاص قابل تحلیل نمی باشد

یک دانشجوی دکترای جامعه شناسی در این رابطه می گوید: با توجه به نبود آمارهایی که بتوان در یک سری  های زمانی مشخص به مقایسه آن ها پرداخت؛ سخن از  آمارها و سن اعتیاد به شدت بحث برانگیز است؛ به گونه ای که نمی توان به قول یکی از جامعه شناسان با دیدن یک پسر بچه ی 12 ساله معتاد تخمین زد که سن اعتیاد به 12 سال رسیده است.

محمد ترکارانی با بیان اینکه در پاسخ به پرسش علل اعتیاد نگاه های جامعه شناسی و به طور کلی میان رشته ای گسترده ای وجود دارد؛ اظهار داشت: از منظر علمی اگر بخواهیم به موضوع اعتیاد بپردازیم؛ باید به تمامی جنبه های این موضوع که از بعد روانی آغاز می شود و به بحث اقتصادی، فرهنگی و...کشیده می شود؛ نیز اشاره نمود؛ پس موضوع اعتیاد تنها به یک عامل خاص قابل تحلیل نمی باشد؛ چیزی که در بسیاری تحلیل ها با آن برخورد می کنیم و موضوع اعتیاد و شرایط فرد معتاد را به گونه ای تشریح می کنیم که گویی اعتیاد تنها به مشکلات شخصیتی و روانی برمی گردد و هیچ ارتباطی با عوامل بیرونی و اجتماعی ندارد.

وی اظهار داشت: به طور واضح تر می توان این گونه تحلیل نمود که دلیل نبود راه های مناسب ورود به جامعه برای دست یابی به اهداف مهم جامعه(موفقیت اقتصادی،کسب شغل مناسب، تشکیل خانواده و...)، در کنار تضعیف کنترل های غیر رسمی و رسمی بر رفتار، فقدان تشکل های اجتماعی- کاهش احساس هویت محلی و کاهش احساس هویت شغلی و خانوادگی، وجود احساس محرومیت نسبی و ناکامی می توان انتظار ایجاد شرایط اعتیاد به مواد مخدر را به عنوان یک مساله اجتماعی چالش برانگیز را داشت.

اعتیاد به موادمخدر سنتی خیلی سریع تر از موادمخدر صنعتی، قابل تشخیص می باشند

عضو هیئت علمی تمام وقت دانشگاه علوم پزشکی لرستان در این رابطه می گوید: از دیدگاه پزشکی بسته به نوع مواد مخدر و جایگاه تأثیر آن در سیستم عصبی فرد، مصرف مواد باعث تحریک و ایجاد حالت خوشایندی به صورت کوتاه مدت برای مصرف های ابتدایی بیمار می شود.

دکتر نصراله مرادی فر با بیان اینکه ايجاد این حالت خوشایند در فرد و یا شنیدن تعریف این حالت از دوستان وی که قبلاً مصرف داشته اند؛ باعث مصرف های اولیه می شود؛ تصریح کرد: پس از ایجاد وابستگی فرد به مواد مخدر، مصارف بعدی به خصوص در مواد مخدر سنتی برای رفع حالت به اصطلاح خماری که ناشی از نیاز فرد و وابسته شدن گیرنده های عصبی به آن ماده خاص می باشد؛ به وجود می آید.

دکتر نصراله مرادی فر در میزگرد اعتیاد

وی ضمن اشاره به اینکه از نظر پزشکی هم مصرف و هم عدم مصرف موادمخدر سنتی خیلی سریع تر از موادمخدر صنعتی باعث ایجاد علایم جسمانی در کوتاه مدت شده و در نتیجه اعتیاد به آن ها سریع تر قابل تشخیص می باشند؛ بیان داشت: متأسفانه مصرف مواد صنعتی از جمله شیشه برای مدت طولانی می تواند بدون علامت بارزی باشد و در نتیجه مصرف آن از خانواده های معتادین مخفی می ماند.

عضو هیئت علمی تمام وقت دانشگاه علوم پزشکی لرستان افزود: علایم مصرف مواد سنتی مانند تریاک و هروئین: لاغری، تیره شدن پوست، لب های سیاه وعلایم عدم مصرف: بی قراری، درد های عضلانی، اسهال و تشنج و... می باشد.

محیط برخی از  کمپ های ترک اعتیاد، شبیه یک دخمه است

این جامعه شناس لرستانی در پاسخ به پرسش تا چه حد کمپ های ترک اعتیاد در درمان اعتیاد می تواند تاثیرگذار باشد؟ آیا اصلاً به نظر شما این کمپ ها جنبه ی علمی دارند و اگر از صبغه ی علمی خارج هستند، نظارت بر این کمپ ها را تا چه اندازه مفید می دانید؛ اظهار داشت: کمپ ها به چند دلیل مشکل دارند:

1- صاحبان این کمپ ها معمولاً افراد متخصصی نیستند و بیش تر  بر مبنای روابط خاصی مجوز گرفته اند.

2- کمپ ها به خاطر اینکه بتوانند سود بالایی کسب کنند از امکانات مناسب، پزشکان، روان شناسان و مددکاران خوبی استفاده نمی کنند.

3-بسیاری از کمپ ها سهمیه خود را اعم از متادون و قرص ها در خارج از کمپ می فروشند و به جای آن متادون و قرص تقلبی به خورد معتادان داخل کمپ می دهند.

4-بازرسی های مناسب از آن ها صورت نمی گیرد.

وی محیط برخی از این کمپ ها را شبیه یک دخمه دانست و اظهار داشت: برخی از کمپ ها بسیاری را فرار می دهد  و حتا گاهی برخورد مسئولین کمپ ها نیز با معتادین بسیار بد و گاه با آزار و تنبیه و محدودیت فیزیکی است. اینجاست که بسیاری ترجیح می دهند فرزندان معتادشان را به چنین محیط هایی نفرستند.

توجه به کمپ های ترک اعتیاد به عنوان تنها نیروی ترک اعتیاد، یک امر گمراه کننده است

محمد ترکارانی، دانشجوی دکترای جامعه شناسی در پاسخ به این پرسش گفت: کمپ های ترک اعتیاد می توانند به نوعی در ترک اعتیاد به عنوان یک شرایط جدید مفید واقع گردند؛ البته زمانی که بتوان از ارتباط آن ها با سایر بخش های فرهنگی - اجتماعی و سیاسی اطمینان حاصل نمود.

وی با بیان اینکه آن گاه که کمپ ها به عنوان  تنها نیروی حذف اعتیاد در جامعه در نظر گرفته شوند؛ می توان با قطعیت گفت که این امر با شکست روبرو می گردد؛ زیرا بخش های دیگر جامعه عزم خود را به منظور حذف اعتیاد در جامعه یا کاستن آن جزم نکرده است.

این فعال اجتماعی تصریح کرد: کمپ ها به دلیل تکیه فراوان بر سودآوری، منفعت طلبی ، مباحث غیر علمی و اغلب راه حل های خشونت آمیز در حل اعتیاد نمی توانند در امر ترک اعتیاد چندان موفق باشند.

کمپ های ترک اعتیاد در ترک کامل اعتیاد موفقیت زیادی ندارند

عضو هیئت علمی تمام وقت دانشگاه علوم پزشکی لرستان در پاسخ به این پرسش تصریح کرد: در کتاب های رفرنس قلب، تاثیر پزشک را در ترک اعتیاد 15 درصد و خانواده را حداکثر 60 درصدذکر می کنند و تنها خواست و اراده خود معتاد درصد موفقیت را به صورت چشمگیر بالا می برد؛ بنابراین کمپ های ترک اعتیاد با دارو صرفاً در رفع نیاز جسمانی فرد موفق می باشند؛ ولی در ترک کامل اعتیاد بدون همکاری و همراهی فرد بیمار و نیز عدم توجه به جنبه های روانی اعتیاد موفقیت زیادی ندارند و فرد ممکن است در پایان دوره ترک اعتیاد و یا مدت کوتاهی پس ازآن دوباره به همان ماده قبلی و یا داروها اعتیاد پیدا کند.

دکتر نصراله مرادی فر، ماده مخدر شیشه را از گروه مت آمفتامین دانست و اظهار داشت: این ماده نسبت به بقیه هم خانواده هایش، اعتیادآورتر است و گیرنده های عصبی خیلی سریع به آن وابسته می شوند؛ بنابراین  مصارف بعدی آن اجتناب ناپذیر است.

وی بیان داشت: چون علایم  مصرف شیشه هم زیاد مشخص نیست؛ خانواده ها خیلی دیر متوجه مصرف فرزند خود می شوند و معمولاً وقتی به مصرف فرد مشکوک می شوند که فرد اعتیاد پیدا کرده است.

مصرف این مواد، باعث افزایش فشارخون و انفارکتوس قلبی و عوارض عروقی مغز می شوند

عضو هیئت علمی تمام وقت دانشگاه علوم پزشکی لرستان با بیان اینکه اکستازی نیز از همین گروه آمفتامین ها می باشد؛ اظهار داشت: متأسفانه به علت تحریک سمپاتیک و مقلد سمپاتیک بودن، اکستازی باعث افزایش فشارخون و انفارکتوس قلبی و نیز ایجاد آریتمی های کشنده قلبی و در نهایت باعث ایجاد لخته در سیستم عروقی می شود. این ماده به علت اثرات سرخوشی شدیدی که ایجاد می کند در پارتی ها به طور شایعی مصرف می شود.

دکتر نصراله مرادی فر افزود: اکستازی  تأثیرات زیادی هم بر سایر سیستم های بدن دارد؛ ولی خطرناک ترین عوارض آن که ممکن است منجر به مرگ فرد شود را عوارض قلبی و عصبی این ماده ذکر کرد.

وی با بیان اینکه از عوارض مصرف آمفتامین ها ایجاد بی خوابی و کاهش وزن است؛ اظهار داشت: آمفتامین ها بر خلاف سرخوشی ای که در ابتدای مصرف ایجاد می کنند در درازمدت باعث افسردگی و کاهش میل جنسی می شوند و سایکوز از عوارض مصرف آن هاست.

عضو هیئت علمی تمام وقت دانشگاه علوم پزشکی لرستان بیان داشت: جهت ترک این مواد داروی موثری وجود ندارد و داروها جهت کنترل عوارض آن ها مانند سایکوز و اختلات خلقی ناشی از آنها به کار می روند و درمان های غیردارویی درسوء مصرف آن ها به کار گرفته می شوند .

هر چه ناامیدی بیشتر شود؛ سن اعتیاد هم پایین تر می آید

مجتبی ترکارانی، دکترای جامعه شناسی با بیان اینکه در لرستان در سطح کلان همان به هم ریختگی ساختارها وجود دارد؛ اظهار داشت: در این حالت جامعه از حالت تعادل سنتی خود خارج شده و به وضعیت تعادل جدید نرسیده است و در این وضعیت گذار تمام ساختارهای اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی  در حالت برزخی به سر برده و جامعه یک بحران هویتی  را تجربه می کند.

این استاد دانشگاه افزود: در این به هم ریختگی ساختارها عواملی مانند فقر و مهاجرت نقش تشدیدکننده ای دارند. در این وضعیت عوامل خرد و افرادی که نمی توانند خود را سرو سامان دهند؛ معمولاً قربانی آسیب های اجتماعی می شوند؛ علاوه بر این نمی توان نبود نهادهای فراغتی و نهادهای اجتماعی و فرهنگی را در این میان و گرایش افراد به سمت اعتیاد نمی توان نادیده گرفت.

این جامعه شناس لرستانی با بیان اینکه وقتی هیچ نهاد و مکان فراغتی برای بیشتر اقشار وجود ندارد؛ وقتی هیچ راهی برای تخلیه فشار ها و هیجان ها نیست؛ وقتی نهاد فرهنگی و اجتماعی  برای دور هم جمع شدن افراد نیست؛ وقتی از یکدیگر فرار می کنیم؛ وقتی شیوه های حل مساله را نیاموخته ایم وهیچ کمک و مشاور و روانشناسی برای حل مشکلات نداریم و وقتی بیکاریم و بزرگترین گرفتاریمان رساندن روز به شب است و با داشتن افسردگی فقط می خواهیم در شب زندگی کنیم؛ وقتی جوانان  از داشتن امکان هایی برای رقابت و تخلیه محرومند و معنا و چشم انداز زندگی برای آن ها مبهم و حتا ناامید کننده است؛ وقتی مواد مخدر به آسانی  در دسترس است و تنها مواد مخدر می تواند درد ها را فراموش کنید و فقر و بدبختی مان را به رویمان نیاورد؛ پس چرا افراد معتاد نشوند؛ تصریح کرد: در این شرایط امکان و احتمال گرایش به سوی مواد مخدر بالاست؛ و هرچه امکان اعتیاد و گستردگی آن بیش تر می شود، سن اعتیاد هم پایین تر می آید و زنان و کودکان و خانواده را هم در برمی گیرد.

محرومیت با اعتیاد همبستگی دارد

محمد ترکارانی، دانشجوی دکترای جامعه شناسی، محرومیت را یکی از عواملی دانست که با اعتیاد همبستگی دارد و بیان داشت: محرومیت را البته نمی توان به عنوان تنها عامل به شمار آورد؛ اما باید محرومیت را در کنار مسائل ساختاری تر چون روند توسعه  ی ناهمگون و نامتوازن لحاظ نمود؛ مثلاً یکی از این روندها را می توان  رشد شهرنشینی شتابان(عدم شهرگرایی و پذیرش هنجارهای شهری)، و عدم جذب مهاجرین و بر هم خوردن تعادل در روستا و شهر ذکر نمود

محمد ترکارانی در میزگرد اعتییاد

وی با بیان اینکه مثلاً در روستاها ما با برهم خوردن ساختارهای سنتی روبرو هستیم؛ چه از نظر فرهنگی و چه از نظر اقتصادی؛ تصریح کرد: برای این عدم تعادل چاره ای اندیشیده نشده و هم چنین در بحث بعد شهری اعتیاد می توان این گونه موضوع را تشریح نمود که با رشد شهرها در لرستان به دلیل فراگرد شتابان شهرنشینی بحث ایجاد ساختارهایی مطابق با تغییرات جدید یک بحث کم اهمیت پنداشته شد که اگر به تحیقات انجام شده در این باره اشاره کنیم؛ اعتیاد به نوعی با میزان همبستگی و پیوستگی افراد در جامعه جدید(شهری) رابطه دارد

وقتی که زنجیره فقر و ناامیدی وجود دارد؛ احتمال گرایش افراد به سمت اعتیاد بیشتر است

مجتبی ترکارانی، دکترای جامعه شناسی در پاسخ به این پرسش که آیا در لرستان مدیریتی برای بحران طراحی شده است و اینکه نقش رسانه ها و به خصوص شبکه های اجتماعی را در پیشگیری از مواد مخدر تا چه اندازه مفید می دانید؛ بیان داشت: مسائل اجتماعی امروزه به صورت زنجیره ای و دومیینووار هستند. تا وقتی که زنجیره فقر و مشکلات اقتصادی و بیکاری وجود دارد؛ احتمال گرایش افراد به سمت اعتیاد بیشتر است؛ ولی می توانند با کارهایی جلو این  سیل خانمان سوز را بگیرند:

1-با ایجاد مکانهای تفریحی، فراغتی، ورزشی و فرهنگی برای جوانان و خانواده ها.

2- ایجاد مکان هایی برای رقابت، مسابقات علمی و فرهنگی و ورزشی؛ برای اینکه بتوانند خود را تخلیه کنند.

3-مقابله جدی با عرضه کنندگان خرد و کلان مواد مخدر.

4-آگاهی دهی به خانواده و آموزش جهت چگونگی مواجهه با فرزند و یا یکی از اعضای خانواده که  تازه شروع به مصرف اعتیاد کرده؛ مثلاً ما یا مسئله را می پوشانیم و به روی فرد معتاد نمی آوریم و به دنبال درمان نیستیم  ویا به فرد برچسبی می زنیم که او دیگر راه بازگشتی احساس نمی کند.

5-توجه به مددکاری اجتماعی در مسائل خانواده های از هم گسیخته و یا محلات آسیب زا.

6-تعریف معتاد به عنوان فرد بیمار و نه یک مجرم و سعی در معالجه آن و نه طرد آن.

7-در پایان می توان با ایجاد اشتغال و تشکیل خانواده برای فرد تعلق او را به جامعه افزایش داد.

این جامعه شناس با بیان اینکه یکی از راه حل های عمده دیگر که مستقیم به اعتیاد مربوط نمی شود؛ ولی در سوق دادن افراد به اعتیاد موثر است؛ بود مشاوره و روان درمانگر در  هنگام بروز مشکلات خاصی برای فرد می باشد؛ اظهار داشت: بسیاری از این افراد وقتی نمی توانند تعارض ها را حل کنند در نتیجه به سمت اعتیاد کشیده می شوند؛ در صورتی که با کمک مشاوران و روانشناسان، می شود مشکلات را حل کرد تا فرد به سمت مصرف مواد برای رفع تعارض های خود نرود.

مجتبی ترکارانی، دکترای جامعه شناسی با بیان اینکه وظیفه رسانه ها: اطلاع رسانی در مورد مشکلات مردم و به چالش گرفتن و نگاه انتقادی به عملکرد  مسئولان و مدیران دولتی و ارایه راهکارها با کمک متخصصان و آگاهان است؛ تصریح کرد: شبکه های اجتماعی های موجود در صورت برنامه ریزی هوشمندانه می توانند هم در حد اطلاع رسانی و ارائه آگاهی های لازم به افراد و خانواده موثر باشند.

وی افزود: هم چنین لازم به ذکر است این بحث ها  در صورتی که روی اعتیاد اقشار خاصی مثل زنان و جوانان و روستاییان و پیامدهای آن باشد؛ می تواند مفیدتر باشد.

اعتیاد، یک "بهمن اجتماعی" است

محمد ترکارانی، دانشجوی دکترای جامعه شناسی در پاسخ به این پرسش اظهار داشت: در پاسخ به طراحی و تشکیل مدیریت بحران با توجه به لزوم آن در جامعه ایران باید عرض کنم که بدون تردید در این سازمان نیز بخش مدیریت بحران مشغول به فعالیت است؛ اما باید گفت که در بحث پیشگیری  همکاری و توجه چندگانه  لازم است؛ مثلاً آن جا که شبکه های اجتماعی در باب حل معضل اعتیاد خود وارد عمل می گردند؛ مانند گروههای خودیار NA، اما از طرف اقتصاد -سیاست و فرهنگ هیچ گونه حمایتی دریافت نمی کنند؛ می توان انتظار پیشگیری شکننده و ضعیف را داشت؛ مثلاً ما در بحث اعتیاد می بینیم که این امر با بیکاری ارتباط و همبستگی دارد؛ اما آن جا که ساختارهای سرمایه گذاری و بازار کار در حد نابهنجاری باشند و نتوانند برای متقاضیان کار و شغل ایجاد کنند؛ نمی توان انتظار پیشگیری را از طرف گروه های خودیار و عزم خانواده ها برای ترک اعتیاد فرزندان خود را داشت.

وی با بیان اینکه تا زمانی که در مسئله اعتیاد ما تنها به روی خانواده و عوامل روانی به عنوان عوامل پیشگیری کننده از اعتیاد نظر داریم؛ تنها بخشی از موضوع را حل نموده ایم؛ تصریح کرد: به منظور حل این"بهمن اجتماعی" باید بدون تردید به عوامل ساختاری و کلان در جامعه یک سهم عمده را واگذار نمود.

محمد ترکارانی بیان داشت: این گونه بحث پیشگیری را جمع بندی می نمایم که اعتیاد در بستر ارتباط سطوح خرد و کلان اجتماعی قابل حل می باشد و هیچ وزنه ای نمی تواند به صورت جداگانه به حل آن کمک کند.

انتهای پیام/

*نويسنده

مطالب مرتبط:
برای دریافت جدیدترین بسته اخبار روز اینجا کلیک کنید
نام:
ایمیل:
* نظر شمـا:
اخبار استان
اخبار پربازدید